وبلاگ

لیتوپس (کاکتوس سنگی ) گیاهی متفاوت با ظاهری جذاب

Posted by:

لیتوپس (کاکتوس سنگی )

لیتوپس (کاکتوس سنگی ) گیاهی متفاوت با ظاهری جذاب

مجموعه لیتوپس

لیتوپس

معرفی

مجموعه لیتوپس

لیتوپس

لیتوپس یکی از گونه های خانواده گل ناز (Mesembryanthemaceae) است . در رابطه با این خانواده معمولا شکی وجود دارد .

برخی از صاحب نظران معتقد هستند که این خانواده زیر مجموعه ای از آزوآسه (Aizoaceae) است .

تنوع بسیاری در میان خانواده گل ناز وجود دارد . یکی از خاص ترین گونه های این خانواده لیتپوس ها هستند که ظاهرا شبیه به سنگ می باشند .یکی از ویژگی های خاص این خانواده باز شدن گل در نور است .

لیتوپس

Lithops salicola

لیتوپس ها اغلب در نامیبیا در جنوب آفریقا ، برخی از قسمت های مرطوب جنوب و جنوی شرقی به صورت طبیعی رشد می کنند. این پراکندگی فقط در باران های تابستانه و زمستان های خشک اتفاق می افتند . البته برخی از گونه ها در زمانی که زمستان دارای بارش است نیز رشد می کنند.

گیاهانی کوچک با رشدی آرام و زندگی طولانی هستند که نمی توانند با گیاهان متنوع دیگر از نظر منابع غذایی رقابت کنند .

به همین علت این گیاهان در زندگی طبیعی بیشتر در حاشیه ها و مکان هایی که گیاهان پر رشد نیازمند به مواد غذایی بالا نمی توانند رشد کنند پیدا می شوند.در نتیجه آنها بیشتر در دشت های سنگی یا دامنه ی کوه ها که اکثرا ساکولنت های کوتاه قد رشد پیدا میکنند وجود دارند.

لیتوپس

Lapidaria-margaretae

الگو و رنگ لیتوپس باعث شده است که این گیاهان در طبیعت به صورت سنگ به نظر بیایند و از شکار شدن توسط سایز موجودات در امان بمانند.

واریته های مختلف لیتوپس از رنگ و الگوهای متفاوتی برخوردار است که این تفاوت بر جذابیت این گونه گیاهی افزوده است.

لیتوپس

Lithops olivacea

اولین لیتپوس توسط ویلیام برچل (William Burchell) در سال ۱۸۱۱ کشف شد ، اما در قرن بیستم بسیاری از گونه های این گیاه به ثبت رسیده است . افراد زیادی بر روی لیتوپس ها مطالعه داشته اند اما برجسته ترین  مطالعه در این زمینه متعلق به پروفسور دزموند کول( Desmond Cole ) است .او همراه همسر خود Naureen هر گونه جدیدی از لیتوپس را که به صورت وحشی روییده بود ثبت کرده اند . بر اساس مدارک و اسناد موجود او نزدیک به ۴۰۰ مکان متفاوت با شرح شرایط خاک و سنگ را شرح داده است که لیتوپس ها در آن توانایی رشد دارند.

لیتوپس

Lithops optica

گیاهان کشف شده در گلخانه ای با شرایط طبیعی از جمله خاک ذکر شده برای صورت گرفتن تحقیق گسترده او جمع آوری شدند.

زمانی که این گیاهان به گل می روند ، با یک پوشش خیلی ظریف پوشیده می شدند که در واقع وسیله ای برای جلوگیری از باروی توسط گرده خارجی و ایجاد محفظه ای برای تولید دانه از خود گیاه است.

لیتوپس

Lithops ruschiorum

غالبیت این گیاهان که امروز در سراسر جهان کاشته می شوند از بذر نشأت گرفته اند و شباهت ویژه ای با گونه مادری خود دارند. به وسیله این کار بذر تمامی گونه های لیتوپس امروزه به آسانی قابل دسترس بوده و قیمت بالایی ندارد .

متاسفانه امروزه تلاقی بین گونه ها ی لیتوپس به دلیل رعایت کمتر زیاد شده است و گونه های اصیل سخت تر قابل تشخیص خواهند بود .

مورفولوژی :

لیتوپس

Lithops amicorum

واژه ساکولنت برای تمامی گیاهانی که برگ هایشان برای ذخیره آب سازگار شده است به کار برده می شود ، این رفتار یک استراتژی برای بقا در مناطقی است که بارش باران فصلی بوده یا غیر قابل پیش بینی است .

در کاکتوس ها آب در بافت های ساقه ذخیره می شود و برگ ها به تیغ های محافظت کننده تبدیل شده اند . در تضاد با کاکتوس ها لیتوپس ها ساقه طبیعی داشته اما دارای برگ های گوشتی هستند که آب را در خود ذخیره می کنند.

Lithops marmorata

Lithops marmorata

شکل لیتوپس در واقع شبیه به مخروطی وارونه است که در بالای خود شکافی دارا است . در واقع این گیاه از زوج مفردی از برگ تشکیل شده است که از پایین کاملا به هم متصل بوده و در قسمت بالایی از هم مجزا شده اند .

 اگر فردی این گیاه را از وسط باز کند ، این گیاه توسط جوانه انتهایی که زیر برگ ها پنهان شده است دوباره رشد می کند. ظاهر متفاوت لیتوپس باعث شده است که نام های محلی زیادی پیدا کند . به عنوان مثال به این گیاه سنگ زنده یا سنگ گلده گفته می شود

لیتوپس

Lithops aucampiae

در حال حاضر حدود ۳۷ گونه از لیتوپس و ۵۳ واریته شناسایی شده است . در طبیعت واریته های متفاوتی از این گیاه وجود دارد و واریته ها نیز دارای ارقام متفاوتی هستند. به همین علت مجموعه بی نظیری از این گیاه برای کلکسیونر ها ارزشمند است .

در بین گونه های این گیاه تفاوت میان برگ ها مشاهده میشود ، اما تفاوت اساسی به علت رنگ ها و الگوهایی است که هر یک از گونه ها به صورت مستقل و منحصر به فرد دارا است . این ویژگی لیتوپس باعث شده است که علاقه مندان به ساکولنت ، توجه ویژه به جمع آوری این گیاه برای کلکسیون خود داشته باشند.

لیتوپس

Lithops localis

برخی اوقات در طبیعت جهش هایی رخ می دهد که این گیاهان را نسبت به سایز هم گونه های خود خاص می کند . به عنوان مثال ممکن است که در یک گونه ای که گل زرد می دهد به دلیل جهش گل سفید تولید شوند . این ویژگی  می تواند توسط بذر به نسل های بعدی منتقل شود.

غالب گونه های خاص لیتوپس به علت یکی از جهش ها به وجود امده اند. در حال حاضر لیتوپس هایی با رنگ بنفش یا رنگ سبز به عنوان لیتوپس های خاص ذکر می شوند.

رشد:

لیتوپس

Lithops bromfieldii

چرخه رشد یکساله لیتوپس از اواخر بهار در پاسخ به  رطوبت موجود در دو جفت برگ ( که به عنوان سر و بدن شناسایی می شوند ) با افزایش سایز شروع می شود . بسته به گونه ، زمان باز شدن دو قسمت لیتوپس متفاوت است .

زمانی که قرار به رشد این گیاه است گلی از میان دو قسمت خارج شده که ستاره ای شکل و به رنگ سفید یا زرد است. این گل می تواند به اندازه خود گیاه باشد . زمان گلدهی در حدود ۲ هفته خواهد بود .

لیتوپس

Lithops lesliei

در برخی از گونه همانند L. verruculosa رنگ گل بسیار متفاوت است . در این گونه رنگ گل قرمز نیز گزارش شده است . گاهی اوقات بعد از گلدهی برگ های جدید شروع به رشد کرده و نزدیک بهار برگ های قدیمی رطوبت و مواد غذایی خود را از دست داده و خشک می شوند.

این اتفاق در زمانی می افتد که گیاه در دوره تنش خشکی قرار گرفته باشد و نشان دهنده راهی است که این گیاه به صورت طبیعی با محیط زیست برای حفظ آب و مواد غذایی سازگار شده است . گاهی اوقات از داخل یک گیاه ۲ جفت برگ ظاهر می شود و یک کلونی تشکیل می دهند .

لیتوپس

Lithops coleorum

بیشترین تعداد برگ ظاهر شده برای یکی از گونه های لیتوپس به نام L. salicola در حدود ۳۵۰ جفت برگ منفرد تولید کرده است .

اغلب لیتوپس ها خود بارور نیستند اما اگر در زمان گلدهی گرده افشانی صورت گیرد کپسول های بذر لیتوپس شکل خواهد گرفت . این فرایند در حدود ۱ سال طول خواهد کشید و زمانی که به پایان برسد کاملا چوبی شده اند .

لیتوپس

Lithops karasmontana

بذر ها داخل کپسول ساخته شده تا زمانی که خیس نشوند محفوظ باقی می مانند. هنگامی که کپسول ها مرطوب شوند ، باز شده و دانه ها را پراکننده می کنند و سپس بعد از خشک شدن بسته می شوند. در طبیعت باز شدن کپسول در دوره های بارانی هنگامی که باران به کپسول برخورد می کند و شرایط خاک برای جوانه زنی مطلوب است باز می شود.

این راه نیز ، راهی برای بقا است که این گیاه با محیط طبیعی خود از طریق آن سازگاری پیدا کرده است .

نور و دما

لیتوپس

Lithops comptonii

اغلب لیتوپس ها به راحتی رشد پیدا میکنند فقط لازم است تا نیاز های اساسی آن ها را درک کنید . به هر حال ۲ گونه L. comptonii  و  L. viridis به عنوان گونه هایی نا مناسب شناخته شده هستند . لیتوپس ها مکانی بسیار روشن در تمامی زمان ها نیاز دارند .

لیتوپس

Lithops julii

اما در تابستان های گرم باید تهویه مناسبی برای این گیاهان در نظر گرفته شود تا دچار سوختگی نشوند. به طور معمول اکثر ساکولنت ها در شب ها منافد تنفسی خود را باز می کنند تا دی اکسید کربن را جذب کنند .

این اتفاق معمولا زیر دمای ۱۸ درجه سانتی گراد رخ می دهد ، به همین علت برای تکمیل این فرایند باید تهویه گیاه در هوای گرم تابستان  در شب ها نیز رعایت شود .

در طبیعت برخی از گونه ها برای مدت زمان کوتاهی یخ زدگی را تحمل می کنند. اما بهتر است شما این گیاهان رو از یخ زدگی محافظت کنید و سعی کنید حداقل دمای محیط ۴ تا ۵ درجه سانتی گراد باشد .

 آبیاری

لیتوپس

آبیاری تابستانه زمانه که برگ های جدید کاملا رشد پیدا کرده و برگ های قدیمی از بین رفته اند شروع می شود . بین دو آبیاری باید خاک گلدان کاملا خشک شده باشد . در تابستان های بسیار گرم هفته ای یکبار آبیاری مورد نیاز است .

معمولا خاک گلدان در طول زمستان خشک نگه داشته می شود . اما پرورش دهندگان در اقلیم های گرم گاهی اوقات کمی آب به گیاه می دهند . گهگاهی این گیاه رو با کود هایی که درصد نیتروژن پایینی دارند در فصل رشد تغذیه کنید .

تعویض گلدان

لیتوپس

Lithops dorotheae

بهترین زمین برای جا به جایی قبل از اولین آبیاری است . خاکی با پایه لومی و دارای کمپوست که از زهکشی مناسبی بر خوردار باشد مناسب است . خاک هایی  پایه پیت ماس معمولا در گلخانه های تجاری برای جوانه زنی استفاده می شود اما برای استفاده طولانی مدت پیشنهاد نمی شود .

لیتوپس

Lithops herrei

خاک اطراف ریشه را کاملا تمیز کنید و نگران ریشه ها که به ظاهر خشک شده اند نباشید . گیاه دوباره ریشه های جدید و قوی خواهد دارد . بسیاری از افراد طرفدار گلدان های پلاستیکی هستند اما گلدان های سفالی پیشنهاد بهتری برای این گیاه است  . گلدان های سفالی بدون لعاب باعث می شود که گیاه شما رشد قابل توجهی داشته باشد .

معمولا گلدان های کوچک نگهداری زیادی خواهند داشت به همین دلیل بسیاری از تولید کنندگان چند گیاه را در یک گلدان بزرگ قرار می دهند . معمولا قرار گرفتن تعداد زیادی لیتوپس در یک گلدان بزرگ صحنه ای جذاب و لذت بخش ایجاد می کند . این گیاهان هر سال یا هر ۲ سال یکبار نیاز به تعویض گلدان خواهند داشت .

آفات

لیتوپس

Lithops francisci

آفات رایج این گیاه شپشک پودری و تریپس غربی است اما رقم های مقاوم تولید شده می توانند در این مورد به شما کمک کند . حتما برگ های خشک شده را از گیاه جدا کنید که مکانی برای شپشک های آرد آلود ایجاد نشود . همچنین بعد از خشک شدن گل ، گل را جدا کنید تا غذایی مطلوب برای تریپس ها وجود نداشته باشد .

لیتوپس

Lithops hermetica

گاهی اوقات زخم های ایجاد شده به برگ های جدید نشانه ای از وجود تریپس ها است . حشره کش هایی که به صورت معمول برای این حشرات استفاده می شود می تواند کاربری باشد اما قبل از استفاده از هر گونه حشره کشی با یک متخصص گیاه پزشک مشورت کنید .

آبیاری بیش از حد و زهکش نا مطلوب می تواند باعث مرگ ریشه  ها توسط فوزواریوم و دیگر قارچ ها شود .

تکثیر

لیتوپس

Lithops fulviceps

قلمه گرفتن از لیتوپس غیر ممکن نیست اما به دلیل زمان زیادی که صرف می شود معمولا راه مناسبی نیست . گاهی اوقات گیاهان به قدری پیر می شوند که بهتر است از آنها قلمه برگ بگیرید و اجازه بدهید دوباره رشد کنند. معمولا سر گیاه بریده شده و در اوایل تابستان داخل گلدانی که ترکیب پیت ماس غالبیت آن است قرار بدهید . به صورت معمولی آبیاری را انجام بدهید . این گیاه ریشه دهی سریعی دارد .

اما روش تجاری تولید این گیاه ، تکثیر به وسیله بذر است . معمولا بذر اکثر گونه ها موجود است که می توانید به صورت پاکتی یا تجاری تهیه کنید . خاکی که دارای زهکش خوب با بافت مناسب باشد تهیه کنید . به عنوان مثال می توانید از ترکیب های تجاری استفاده کنید .

لیتوپس

Lithops gracilidelineata

معمولا بذر ها در بهار زمانی که دما ۲۰ درجه سانتی گراد باشد کاشته می شود . گلدان را مرطوب نگه دارید و تا زمانی که  جوانه زنی اتفاق بیوفتد برای بذر ها محیطی بسته ایجاد  کنید .

در حدود ۱ تا ۲ هفته بعد جوانه ها ظاهر می شود . بعد از ظاهر شدن جوانه ها اجازه بدهید که هوا تهویه پیدا کنید . برای گیاهچه ها سایه ایجاد کنید تا نسوزند . معمولا بعد از ۱ سال لیتوپس ها قابل فروش می شوند . بعد از ۲ سال معمولا گیاه شما گلدهی خواهد داشت .

عکس سایر گونه ها :

 

لیتوپس

Lithops schwantesii

لیتوپس

Lithops vallis-mariae

لیتوپس

Lithops viridis

لیتوپس

Lithops werneri

لیتوپس

Lithops_verruculosa

۶

About the Author:

مهندس معمار و طراح فضای سبز فارغ التحصیل از دانشگاه تهران
  پست های مرتبط

Comments

  1. مریم  فروردین ۲۲, ۱۳۹۶

    سلام من یه لیتوپس دارم که از پایین حالت شل شدگی داره و انگار داره له میشه لطفا کمکم کنید ک نذارم از بین بره باید چیکار کنم؟

    reply
    • نسیم خدابنده لو  فروردین ۲۲, ۱۳۹۶

      سلام به سایت خودتون خوش اومدید
      در ابتدا اینو بگم که لیتوپس به سختی در شرایط آپارتمان باقی می مونه چون رطوبت نسبی میخواد .
      اگر چروک شده میتونید با آبیاری منظم بعد یک مدت بر گردونید به حالت اول جایی بزارید که خنک باشه کنارش ظرف آب باشه و نورش خوب باشه
      آبیاری رو منظم انجام بدید .
      اگر که قارچ نگرفته باشه بعد از ۱ ماه کم کم رو ب بهبودی میره
      خاک باید بین دو آبیاری خشک شده باشه
      موفق باشید

      reply
  2. Sara  دی ۳, ۱۳۹۶

    سلام وقتتون بخیر
    لیتوپسی که دارم کم کم داره چروک میشه تازگی هم خریدمش مطمئن نیستم چند وقت یک بار باید آبیاریش کنم و چقدر آب باید هر سری بهش بدم میشه کمک کنید؟؟

    reply
    • نسیم خدابنده لو  دی ۱۷, ۱۳۹۶

      سلام وقت بخیر
      ممکن که لیتوپس شما اماده بزرگتر شدن باشه. در این حالت لیتوپس مادری چروک میشه و لیتوپس فرزند بیرون میاد
      هر سری در حدی که اب از زیر گلدون خارج بشه آبیاری رو انجام بدید
      بین دو ابیاری خاک خشک بشه
      از کودهای تقویتی مخصوص کاکتوس استفاده کنید

      reply
  3. سیامک  اسفند ۲۱, ۱۳۹۶

    سلام. لطفا راهنمایی کنید که به چه صورت میشه این گیاه رو خریداری کرد؟ فقط از طریق بذر؟ یه گلدون که شامل ۲۰ الی ۲۵ لیتوپس رنگارنگ باشه رو از کجا تهیه کنم؟

    reply
    • نسیم خدابنده لو  اسفند ۲۲, ۱۳۹۶

      سلام وقت بخیر
      میتونید بذر این گیاه رو تهیه کنید.
      اما برای اینکه همچین تعدادی لیتوپس داشته باشید باید جدا خریداری کنید و خودتون به صورت مجموعه بکارید/

      reply

Add a Comment