وبلاگ

سن گندم

Posted by:

سن گندم

سن گندمسن گندم

سن گندم مهمترین آفت گندم و جو در ایران و سراسر جهان است. این حشره با نام علمی Eurygaster integriceps جزء خانواده ی Scutelleridae و راسته ی Hemiptera یا نیم سخت بال پوشان می باشد.

خسارت این حشره بصورت کمی (کاهش میزان محصول گندم و جو ) و کیفی (کاهش کیفیت گندم برای آرد و نان ) پدیدار می شود.با وجود سال ها مبارزه و به کارگیری انواع سموم شیمیایی و روش های کنترلی دیگر، این حشره هنوز آفت درجه یک گندم دنیا و مخصوصا ایران می باشد .

مناطق انتشار، محل زندگی و دلایل اصلی گسترش سن گندم

این آفت تقریبا تمامی مناطق کشت گندم و جو ایران را آلوده کرده و از دلایل آن می توان به وجود مواد غذایی کافی ، فراهم بودن اماکن مناسب جهت دوره طولانی دیاپوز و وجود شرایط اقلیمی مناسب جهت فعالیت آفت اشاره کرد .

سن گندم در مرز های عراق، ترکیه، افغانستان و پاکستان به شدت مشاهده می شود، در مرزهای شمالی  ترکمنستان ، آذربایجان و ارمنستان را هم در بر گرفته و در جنوب کشور در تمام نقاط غیر از جلگه خوزستان و حاشیه خلیج فارش وجود دارد.

دامنه های نواحی کوهستانی از جمله مناطقی هستند که سن گندم از آن ها برای زمستانگذرانی استفاده میکند. تخریب مداوم مراتع بوسیله چرا، کاشت گندم در مراتع، برداشت دیر هنگام محصول و مرگ و میر دشمنان طبیعی سن گندم از جمله دلایل گسترش سن گندم می باشد .

سن های گندم از هر پوشش گیاهی استفاده متفاوتی دارند :

سن گندم به ارقام مختلف گندم، جو و چاودار حمله کرده و به عناوین مختلف از آن ها استفاده می کند.

بعضی از گیاهان هم برای زمستان و تابستان گذرانی وسپری کردن دوره دیاپوز استفاده می شود . گیاهانی که در مزارع و ارتفاعات می رویند  بعد از دوره دیاپوز توسط آفت استفاده می شوند .
آلاله ها جز گیاهانی هستند که سن گندم روی آنها تخم گذاری می کند ولی از آنها تغذیه نمی کند.

یولاف ، توت روباه ، بنفشه سه رنگ گیاهان هستند که حشره کامل روی آنها تخم گذاری نمی کند ولی از آنها تغذیه می کند.

گون ، درمنه و بلوط پناگاه های مناسبی برای زمستانگذرانی هستند.سن گندم

مرفولوژی

تخم های کروی به قطر ۱میلیمتر و به رنگ سبز روشن می باشند که روی آنها سوراخ های تنفسی واقع شده است .پوره های سن اول بلافاصله پس از خروج از تخم به رنگ سبز روشن هستند که بعد از چند ساعت متمایل به سیاه تبدیل می شوند.

در حقیقت رنگ پوره ها از سن دوم به بعد نمایان می شود، این حشرات ۵ سن پورگی دارند . طول حشره کامل ۸-۵/۱۲ و عرض آن ۵-۸ میلیمتر است . دارای دو شیوه ی زندگی می باشد که در یکی سن گندم در اطراف مزارع گندم وجود دارد و به پرواز های طولانی احتیاج ندارد اما گونه ی دیگر آن که جثه ی بزرگ تری داردمسافت های ۴۰-۵۰ کیلومتری را پرواز می کند تا به مزرعه برسند .

رنگ حشره  بسیار متنوع است ولی رنگ عمومی آن قهوه ای و زرد و خاکی است. البته سن ها ندرتا به رنگ های سیاه و قرمز و مسی رنگ هم دیده می شوند . این حشره با سر مثلثی و دوعدد شاخک پنج بند روی آن قابل تمایز است و درقسمت قفسه سینه سه جفت پا دارد که رنگ آنها مانند رنگ بدن سن ها می باشد.

ممکن است روی سپر پشت سن لکه های رنگی یا تیره رنگ وجود داشته باشد. دارای دو چشم مرکب و دوچشم معمولی و قطعات دهانی زننده –مکنده می باشد . اختلاف بین مرفولوژی حشره کامل نروماده، قطعات بیرونی دستگاه تناسلی آنهاست که در انتهای قسمت زیرین شکم قرار دارد . این قطعات در نرها ساده بوده و هیچگونه تقسیم بندی در آن دیده نمی شود .

سن گندم

سیکل زندگی

سن های زمستان گذران تولید پروتئین ضد یخ می کنند و همزمان با گرم شدن هوا دراوایل بهار و اواخر زمستان به سمت مزارع هجوم می برند (رسیدن دمای هوای ۱۸ درجه سانتی گراد ). ریزش سن ها به مزرعه گندم طی یک ،دو یا سه مرحله انجام میشود که هرچه هوا گرم تر باشد تعداد ریزش ها کمتر است .

هم زمان با پنجه زنی گندم خسارت توسط سن مادر به صورت کمی و کیفی شروع می شود . تغذیه ازجوانه ها توسط سن باعث زردی وپژمردگی بوته می شود. تغذیه از دانه های گندم عمدتا بوسیله پوره های سن چهارم وپنجم و حشره کامل نسل جدید صورت می گیرد که همین حشره کامل زیر علفهای هرز وگون و درمنه زمستانگذرانی می کند .

تغذیه سن مادر به مدت ۱ تا۲هفته به طول می انجامد. سن مادر اکثر مواقع در دو ردیف ۷تایی تخمگذاری می کند و سپس پوره های سن اول تشکیل می شوند. بیشتر تخمریزی در هفته دوم و سوم اردیبهشت تا هفته ی دوم خرداد انجام می شود.

مراحل خسارت سن بدین صورت است که ابتدا خسارت مربوط به سن مادر است سپس سنین ۴،۵ پورگی و در نهایت خسارت به حشره ی بالغ می ختم می شود

سن گندم

مبارزه و کنترل

فیزیکی : سوزاندن بوته های گون که باعث نابودی جمعیت زمستانگذران سن گندم می شود. البته این روش به دلیل عدم دسترسی به تمامی بوته های گون ، نابودی پوشش گیاهی ،تخریب و فرسایش مراتع و نابودی دشمنان طبیعی توصیه نمی شودسن گندم
زراعی : الف – ارقام زودرس ب – برداشت زود و سریع محصول ج – استفاده از ارقام مقاوم مانند آزادی و امید د – وجین کردن علف هرز ه – تناوب کشت و آیش کاری
بیولوژیک : زنبور های پارازیتوئید Trissolcus و مگس های Phasia
شیمیایی :
سموم فسفره و یاپایروتیروئیدی (دلتامترین )
سموم کلره و ارگانو فسفاتها
فنیتروتیون (۱لیتر در هکتار )
دسیس (۳۰۰ سیسی در هکتار )

منبع : طراحان منظر

Save

۰

About the Author:

دانشجوی کارشناسی مهندسی گیاه پزشکی
  پست های مرتبط
  • No related posts found.

Add a Comment